leven-lang-leren

Leve lange ontwikkeling!

Begin oktober kwam naar buiten dat overheden en openbare bibliotheken een krabbel hebben gezet onder het Bibliotheekconvenant 2020-2023. In dat convenant worden drie maatschappelijke focusopgaven voor openbare bibliotheken onderstreept: leesbevordering, digitale inclusie en een leven lang ontwikkeling.

Eerder bleek uit het plan ‘Leven lang leren: oog voor kansen’ (KB, 2019) dat bij alle burgers een groeiende behoefte is om kennis en vaardigheden op te blijven doen. Die behoefte wordt gedreven door onder meer flexibilisering van arbeidsrelaties, veranderende banen en een kortere houdbaarheidstermijn van kennis. Maar ook is er een sociaal-culturele functie en persoonlijke functie, versterkt door de behoeften om te ontspannen, creatief bezig te zijn en erbij te horen.

Leesbevordering, digitale inclusie en een leven lang ontwikkeling. Bibliotheken, ga er maar aan staan! Om een antwoord te zijn op deze maatschappelijke opgaven is er serieus werk aan de winkel. Op dezelfde voet verder gaan is hoe dan ook geen optie. Helemaal niet nu extra bezuinigingen op de loer liggen.

Passie economie

Gelukkig spelen aan de aanbodkant van een leven lang ontwikkeling boeiende ontwikkelingen. Sinds een aantal jaren breken digitale platforms door die individuele makers en kennisdelers eenvoudiger in staat stellen hun vaardigheden en capaciteiten te exploiteren. Deze platforms helpen producenten een fanbase op te bouwen en daar eventueel een verdienmodel aan te verbinden. Adam Davidson noemt deze ontwikkeling in zijn pas verschenen boek The Passion Economy.

Kevin Kelly, oprichter van het iconische magazine Wired, schreef er in 2008 al het voor mij klassieke essay 1.000 True Fans over. Zijn idee is simpel: als producent heb je duizend echte fans nodig, mensen die minimaal honderd dollar per jaar over hebben voor jouw geleverde werk. Dat levert op jaarbasis $100.000 op om van te leven.

Ik vind dát idee al briljant genoeg, maar de Amerikaanse durfkapitalist Li Jin deed daar onlangs een schepje bovenop. Volgens haar heb je als muzikant, artiest of ondernemer anno 2020 nog maar honderd echte fans nodig om te leven. Recente cijfers van deze platforms tonen namelijk aan dat makers méér geld (kunnen) verdienen aan minder fans. Hoe? Zorg eerst dat je een grote groep fans aantrekt met gratis content en zet een deel daarvan om in klanten en abonnees. Richt je dan met exclusieve content tot een kleine groep echte fans die bereid is om hogere bedragen te betalen.

Dichter bij huis kunnen juist bibliotheken deze individuen helpen bij het bouwen van een lokale community. Met data over uitleningen, ticketverkoop, interesses en bezoekgedrag beschikt de bibliotheek over een verborgen schatkist. Al die onbruikbare piepkleine goudkorrels zouden we met toestemming van de gebruiker om kunnen smelten in tastbare waarde. Bij AanZet oriënteren wij ons daarom op het Smart Marketing Platform dat BISC in samenwerking met Smart Connections heeft ontwikkeld. Deze tool kan ons helpen bij het inzichtelijk maken van de community en targetten van doelgroepen.

E-broodbakcursussen

Eén van de mensen die échte fans weet te binden is de 61-jarige bakker Teresa Greenway. In mei haalde zij $12.400 (!) op met haar e-broodbakcursussen op het online cursusplatform Udemy. Haar succes staat niet op zichzelf. Udemy groeide het laatste jaar van negen miljoen naar vijfentwintig miljoen deelnemers. Concurrent Teachable zit ook in de lift. Daar stijgt de gemiddelde prijs per lesaanbod jaar op jaar met twintig procent. En op Podia, een vergelijkbaar platform, groeit het aantal trainers dat maandelijks meer dan duizend dollar verdient iedere maand met twintig procent.

Het is een opsomming van aantallen die bewijst dat het informele en non-formele leren binnen communities op grote schaal doorbreekt. Martijn Aslander, één van de mensen waar ík fan van ben, zag die trend een paar jaar geleden al naderen. Hij vertelde mij toen een rooskleurig toekomstperspectief voor bibliotheken waar ik het roerend mee eens ben.

“Bibliotheken zijn de scholen van de toekomst, want bibliotheken hebben meer vrijheid dan formele onderwijsinstellingen. Ga op zoek naar de allerleukste docenten, hobbyisten en vakidioten uit de regio en bied hen een plek in de bibliotheek. In iedereen schuilt namelijk een docent.” – Martijn Aslander

Eenpitterabonnementen

Voor een bredere groep makers is Patreon hét leidende crowdfundingplatform. Daar kunnen patronen (patrons) creatievelingen (creators) steunen met een vast bedrag (per maand of dienst) in ruil voor een tegenprestatie. U begrijpt dat ook dit platform niet om gebruikers verlegen zit. Wereldwijd hebben meer dan zes miljoen patrons een actief maandabonnement op het werk van ruim tweehonderdduizend journalisten, schrijvers, kunstenaars, videomakers, podcasters, etc. Patreon keerde sinds 2013 al twee miljard dollar uit aan alle creators.

Dan is er ook de opmars van de betaalde eenpitternieuwsbrieven. Dankzij Substack organiseren talloze individuele journalisten, schrijvers en vakspecialisten via mail een directe levenslijn met hun loyale achterban. Het heeft tot gevolg dat de uitgever als middle man en adverteerder als financier minder belangrijk worden om te publiceren.

Nederland

Uiteraard blijven al deze mogelijkheden niet exclusief voor wereldburgers aan de andere kant van de oceaan. Ook in Nederland doen soortgelijke platforms hun intrede. Het Nederlandse Revue is wereldwijd een serieuze uitdager van Substack en sinds 2019 is Petje.af het Nederlandse alternatief voor Patreon. Speciaal voor podcasters lanceerde Dag en Nacht Media dit jaar het platform Vriend van de Show.

Dat betekent echt niet dat over drie jaar half Nederland zijn baan heeft opgezegd en een bemiddeld leven leidt als libertijns schrijver, podcaster of kunstenaar. Überhaupt is geld verdienen niet altijd de motivatie. Er zijn genoeg altruïstische makers en kennisdelers. Maar deze platforms bieden in ieder geval de mogelijkheid om naast een hoofdbaan een inkomen te maken met wat mensen leuk vinden.

Niches

Tegelijkertijd verdienen al eeuwenlang veel mensen hun geld door te doen wat zij leuk vinden. Dat fenomeen is niet baanbrekend. Maar deze digitale platforms brengen vraag en aanbod nog directer, met minder bemiddelingskosten en op grotere schaal bij elkaar. Zij profiteren optimaal van de long tail. Die theorie komt erop neer dat nicheproducten die weinig afnemers hebben, samen een groter deel van de markt hebben dan de grote ‘hits’, zolang de winkel (of het distributiekanaal) maar groot genoeg is. Denk maar eens aan Teresa Greenway, die maar liefst 30.000 deelnemers trekt met haar zuurdesembroodcursussen. En lokale middenstanders die via bol.com voldoende afnemers van botanische dekbedovertrekken in de maat 200×180 bereiken.  

De digitale platforms maken slim gebruik van gelikte designs, profilering, matchalgoritmes, sociale media en schaalbaarheid. De combinatie van deze factoren leidt tot een wezenlijk ander model waarin nieuwe regels gelden.

Delfts blauw

Omdat de behoefte om een leven lang te ontwikkelen toeneemt, juich ik toe dat wij onze handtekening hebben gezet om die maatschappelijke opgave in de armen te sluiten. Leven lang ontwikkeling bieden is de informatiebibliotheek in optima forma.

Maar om echt impact te maken, moeten wij ons wel slimmer organiseren.

Juist het model van deze platforms is voor openbare bibliotheken de sleutel naar succes in de levenlanglerenmarkt. Want op eigen kracht ongelimiteerde kennisdeling organiseren over Aziatische stroomtreinen, Delfts blauw, het basisinkomen, TikTok of mantelzorg voor kinderen met autisme is onhaalbaar. De platforms laten zien dat de gemeenschap dat veel beter kan. Bibliotheken moeten de gemeenschap daarom vooral faciliteren, de handen ineenslaan voor een groter bereik en leren van deze succesvolle digitale platforms.

Bricks en clicks

Het ontbrekende triviantpartje: stenen. Bovenop alle mogelijkheden voor online kennisdeling voorzien bibliotheken juist in de behoefte om fysiek samen te komen. Met ruim duizend openbare bibliotheken door heel Nederland is een ontmoetingsplek nooit ver weg. Om dé plek te worden voor een leven lang ontwikkeling, moet de bibliotheek bricks met clicks verbinden.

Het combineren van de fysieke wetten van bibliotheekvestigingen met de voordelen van online platforms, is de uitdaging die wij bij de Bibliotheek AanZet aangaan. Daarom hebben wij bij de KB een innovatiesubsidie aangevraagd om een leven lang ontwikkeling te stimuleren met een online marktplaats. Een platform die uitgaat van de OF/BY/FOR/ALL-gedachte die de KB vorig jaar in onze bibliotheeksector introduceerde: de bibliotheek van, door en voor de gemeenschap.

Via die online marktplaats kan de gemeenschap zelf in de bibliotheek activiteiten organiseren voor fysieke kennisdeling. Op veilige, openbare en neutrale plekken waar geen sprake is van leerplicht, maar leerrecht. De third space pur sang. Het platform moet er niet alleen voor zorgen dat inwoners gelijkgestemde communities vinden, maar ook dat heterogene groepen ‘over schuttingen heen’ verbinden. Zoals jongeren die nieuwsgierige senioren leren tiktokken.

Men is immers nooit te oud om te leren.

En wij bibliotheken al helemaal niet.

Leve lange ontwikkeling!


Bronnen:
https://a16z.com/2019/10/08/passion-economy
https://vriendvandeshow.nl/podcastovermedia/episodes/s05e02-de-passie-economie
https://stratechery.com/2017/the-faceless-publisher
https://www.nytimes.com/2020/05/24/business/media/new-model-celebrity.html
https://on.substack.com/p/a-better-future-for-news
https://branded-entertainment.nl

Een gedachte over “Leve lange ontwikkeling!

  1. He Ronald,
    Goed verhaal. Krijg ik energie van.
    En moed om door te zetten.
    Dank.
    Ankie

    Met vriendelijke groet,

    Ankie Kesseler
    ________________

    Directeur Bestuurder
    ma, di, wo, do, vr

    Groenmarkt 153
    3311 BD Dordrecht
    078 – 620 55 00
    debibliotheekaanzet.nl

    [cid:image001.png@01D6A7DD.F25B9EB0] [cid:image002.png@01D6A7DD.F25B9EB0] [cid:image003.png@01D6A7DD.F25B9EB0]

    [cid:image004.png@01D6A7DD.F25B9EB0]

Ik ga graag hier het gesprek aan. Schrijf een reactie.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s