E-thiek :)

11:14 uur. Ik ben onderweg naar de Reehorst, Ede. Vandaag is dit het toneel van het 10e Nationale Mediawijsheid Congres. Met vandaag bedoel ik 28 maart 2018. Dat is precies een week nadat Mark Zuckerberg – na 4 dagen radiostilte – reageerde op het schandaal dat persoonlijke data van miljoenen Facebookers werden buitgemaakt en slinks werden ingezet voor politieke campagnes. Niet bepaald mediawijs gedrag. #deletefacebook is inmiddels al dagen trending. Veel schandaaltjes waaiden over, maar deze voorlopig niet. De laggards die vanaf dag 1 al weigerden diens privacy als ruilmiddel op te geven om op Facebook door gelikte foto’s van vage kennissen heen te scrollen, worden nu gezien als hippe trendsetters. Steeds meer Facebookvrienden verwijderen demonstratief hun Facebookaccount. Saillant detail: geen van hen verbrak ook de banden met Facebookdochter WhatsApp. Daarvoor biedt het gewoonweg te veel voordelen. Zo rigoureus hoeft het dus blijkbaar ook weer niet..

In de vooraankondiging (d.d. 6 februari) op dit congres schreef ik al dat 2018 een boeiend jaar wordt voor technologieland. Met name hoe de publieke opinie zich ten opzichte van technologie gaat vormen. Dat het luttele weken later zo tot uitbarsting zou komen, had ik niet kunnen voorspellen. Zeker is wel dat het congresthema: ‘Digitale en Media-ethiek’ dus perfect samen valt met alle verjaardagsgesprekken de laatste weken. Al hoop ik niet dat vandaag net als tijdens die blokjes-kaas-en-plakjes-worst-avonden alleen maar de downside van technologie wordt gepredikt!

12:32 uur. Nog voor de opening wordt het publiek in de zaal opgezweept met muziek van Daft Punk. Op hoog volume klinkt “We are up all night to get lucky” door de speakers. Ik moet denken aan de mensen die ’s nachts de verleiding niet kunnen weerstaan en nog even door hun tijdlijnen scrollen op zoek naar iets nieuws. Scrollen door je tijdlijn geeft je namelijk shotjes van het gelukshormoon dopamine. Zou de organisatie dit bedoelen als een stille hint?

12:47 uur. Het congres wordt geopend door de dansvoorstelling IK ZIE JE van Stichting Tranz. De twee danseressen vertellen een verhaal over de manier waarop we met elkaar omgaan sinds schermen zich tussen ons in hebben geïnstalleerd. Dankzij het scherm weten we wat er links, rechts, boven en onder ons gebeurt. Op veertigduizend meter afstand of veertigduizend jaar geleden. Maar zijn we ons wel gewaar wat zich direct naast ons en in het nu voltrekt? Ik ben zeer geboeid. Het lijkt ook wel of wij twee persoonlijkheden hebben. Eén die in het online wordt gezogen en één die het liefst offline is. De kunst is dus het op zoek gaan naar de balans tussen online aanwezigheid, offline afwezigheid, offline aanwezigheid en online afwezigheid. (Note to myself!)

22:24 uur. Niet alleen de Facebookuitbarsting maakte van vandaag een momentum om over digitale ethiek te praten. Tijdens de vijf uren die volgde werd eens te meer duidelijk dat ieder gesprek over mediawijsheid appelleert aan ethiek. Achter het zichtbare gedrag op sociale media gaan lagen als kennis, vaardigheden, kwaliteiten, drive, waarden, persoonlijkheid en identiteit schuil. Spreek je deze lagen niet aan, dan is het onmogelijk om ethisch handelen te verinnerlijken. Dat ethisch bewustzijn en handelen bevorder je door middel van sociale, emotionele en cognitieve vaardigheden. Die vaardigheden gaan veel verder dan alleen knoppenvaardigheid.


De 10 competenties uit het Mediawijsheid Competentiemodel (bron: Mediawijzer.net)

Ondanks dat ik het wel eens hoor, is het echt niet zo dat kinderen doorgaans meer weten over nieuwe media dan hun ouders. Laat staan dat ouders hun kinderen niets meer hoeven te vertellen. Het kan best zo zijn dat ouders soms in verlegenheid worden gebracht, omdat het voor hen moeilijk is om de technologische ontwikkelingen bij te benen. Maar met enkel knoppenvaardigheid ben je nog niet mediawijs. Mediawijsheid begint bij de identiteit, bij de normen en de waarden. Bij begrip. Bij wat iemand goed vindt of juist slecht. Dat is ook waar ethiekvorming om draait. Start als opvoeder daar, en je oefent meer invloed uit dan een mediacoach die zo nu een uurtje in het klaslokaal mag komen praten over de laatste ontwikkelingen!

Ik pleit er echt voor om tijdens die gesprekken over mediaopvoeding de technologie niet steeds in een verdomhoekje te plaatsen. Helaas hoor ik dat opvoeders wel te vaak doen. Waar mensen enkele jaren terug nog over Facebook praatten als een gezellig dorpsplein, lijkt de publieke opinie het nu meer te hebben over een donkere binnenstad waar om iedere hoek gevaar schuilt.

Deze tendens komt het vertrouwen van jongeren ten opzichte van technologie niet ten goede. Wij moeten hen juist leren te vertrouwen. Natuurlijk niet blindelings, maar wel met optimisme naar de toekomst! Daft Punk zong het in Get Lucky terecht:

We’ve come too far to give up who we are
So let’s raise the bar and our cups to the stars

De Nationale Mediawijsheid Award ging overigens naar jongerenwerk The Mall uit Gorinchem, met hun rapnummer Keuzestress! Gefeliciteerd!

Bamber Delver en Liesbeth Hop, bedankt voor jullie gastvrijheid en tot volgend jaar!

Advertenties

Ik ga graag hier het gesprek aan. Schrijf een reactie.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s